Categorie: Geen categorie

Vorige keer sloot ik af met een aantal teksten die wordt gebruikt om te ‘bewijzen’ dat we recht hebben op materiële welvaart. Het gaat specifiek om Galaten 3, 2 Korintiërs 8:9 en 3 Johannes 1:2. In dit blog kijken we naar de betekenis van deze gedeelten. Als afsluiting een advies voor alle rijke christenen in Nederland.

De rijkdom van Abraham, Isaak en Jacob
Het is duidelijk dat de aartsvaders en de eerste koningen van Israël erg veel bezit hadden en zeer rijk waren. Daarom worden ze geroemd en genoemd door predikers van het welvaartsevangelie. Maar waarvoor krijgen ze roem in de Bijbel? Worden ze geprezen om hun rijkdom?
In Hebreeën 11 worden Abraham, Isaak en Jacob geroemd om hun geloof, hun gehoorzaamheid, hun ‘niet gehecht zijn aan deze wereld’. Anderen worden geroemd omdat ze gemarteld worden tot de dood, bespotting, geseling, arrestatie, gevangenschap of een gewelddadige dood die ze kregen vanwege hun geloof [46D]. Nergens krijgen deze gelovigen roem of eerbied vanwege hun rijkdom of bezit.

Maar hoe zit het dan met de zegen van Abraham? In het algemeen kun je zeggen dat er een ontwikkeling is van het Oude naar het Nieuwe Testament. Waar in het OT er een directe koppeling gegeven wordt tussen zegen en materiële rijkdom komt je deze directe koppeling in het NT nergens tegen. Als het daar gaat over rijkdom, dan is dit altijd geestelijke rijkdom. Zoals Willem Ouweneel zegt:

“Oudtestamentische beloften en zegeningen kunnen niet worden overgeheveld naar het Nieuwe Testament. In de Pentateuch [de eerste vijf Bijbelboeken – BP] worden Israël uitsluitend materiële zegeningen (rijkdom, gezondheid, vruchtbaarheid) in het vooruitzicht gesteld (Lev. 26; Deut. 28), niet zozeer geestelijke zegeningen. In het Nieuwe Testament is het net andersom. De gelovigen zijn gezegend met alle geestelijke zegening in de hemelse gewesten (Ef. 1:3). Paulus spreekt van allerlei ‘zegen’ (Rom. 15:29; Gal. 3:8v.,14; 5:4), maar nooit wekt hij ook maar enigszins de indruk dat hij materiële welvaart insluit. Vergelijk het gebruik van het woord ‘rijkdom’ in Rom. 2:4; 9:23; Ef. 1:7,18; 2:7; 3:8,16; Kol. 1:27, waar het steeds om geestelijke rijkdom en zegeningen gaat.” [51].

Meer specifiek kun je zeggen: de eerste zegen die Abraham kreeg was die van een zoon, een groot volk en de belofte dat de Redder uit zijn nageslacht zou komen. Hierin zullen alle geslachten gezegend worden.

Galaten 3
Maar hoe zit het dan met Abrahams zegen in Galaten 3. Daar staat:
Van Abraham wordt gezegd: ‘[Abraham] vertrouwde op God, en dat werd hem als rechtvaardigheid toegerekend.’ U ziet dus dat zij die geloven kinderen van Abraham zijn. En de Schrift, die voorzag dat God ook de andere volken door geloof rechtvaardig zou verklaren, verkondigde het evangelie al lang tevoren aan Abraham: ‘In jou zullen alle volken gezegend worden.’ En dus wordt iedereen die gelooft samen met Abraham, de gelovige, gezegend. Maar wie zijn vertrouwen stelt in het naleven van de wet, leeft onder een vloek, want er staat geschreven: ‘Vervloekt is eenieder die zich niet houdt aan alles wat in het boek van de wet geschreven staat.’ Dat niemand voor God als rechtvaardig geldt omdat hij de wet naleeft, is volkomen duidelijk, want ‘de rechtvaardige zal leven door geloof’. Bij de wet daarentegen gaat het niet om geloof, want er staat: ‘Wie doet wat de wet voorschrijft, zal leven.’ Christus heeft ons vrijgekocht van de vloek van de wet door voor ons vervloekt te worden, want er staat geschreven: ‘Vervloekt is ieder mens die aan een paal hangt.’ Zo zouden in Christus Jezus alle volken delen in de zegen van Abraham en zouden wij, zoals is beloofd, door geloof de Geest ontvangen. (Galaten 3:6-14)

Wat zet Paulus in dit gedeelte tegenover elkaar? De financiële voorspoed van Abraham tegenover materiële armoede?  Absoluut niet!  Het gaat over de tegenstelling tussen geloof en naleven van de wet. Tussen gered zijn door rechtvaardiging tegenover vervloekt zijn door de wet. Er staat niet dat Christus ons heeft vrijgekocht van de ‘vloek van de armoede’, maar van de ‘vloek van de wet’. Dít is de zegen van Abraham: wie net zoals Abraham gelooft, is op dezelfde manier rechtvaardig voor God en ontvangt door geloof de Geest.

2 Korintiërs 8:9
In dit vers staat: Tenslotte kent u de liefde die onze Heer Jezus Christus heeft gegeven: Hij was rijk, maar is omwille van u arm geworden opdat u door zijn armoede rijk zou worden.

Gaat dit vers over geld? Die gedachte is in eerste instantie niet vreemd; deze tekst staat in een gedeelte over het verzamelen van een collecte voor de kerk in Jeruzalem en het gul geven. Maar al uit de eerste verzen blijkt dat dit niet gaat om rijke mensen die geven: Broeders en zusters, wij willen u niet onthouden wat Gods genade tot stand heeft gebracht in de gemeenten van Macedonië: ze zijn door ellende zwaar op de proef gesteld maar zijn toch, vervuld van een overstelpende vreugde en ondanks hun grote armoede, zeer vrijgevig. Ik verzeker u dat ze naar vermogen hebben gegeven, ja zelfs boven hun vermogen. (2 Korintiërs 8:1-3). Nergens staat dat door te geven de gevers financieel rijk of gezegend zullen worden. Nee, het is een voorbeeld van de liefde die deze gemeenten hebben, een liefde waarvan Paulus weer dat de Korintiërs die ook hebben (vers 5-8). En daarom heeft Paulus het hier over Jezus liefde, die Hem arm heeft gemaakt.

Wat was de armoede van Christus? Hij, die de gestalte van God had, maakte er geen aanspraak op aan God gelijk te zijn, maar deed afstand van zijn positie en nam de gestalte aan van een dienaar. Hij werd gelijk aan de mensen, en als mens verschenen heeft Hij zich vernederd en werd gehoorzaam tot in de dood – de dood aan het kruis. (Filippenzen 2:6-8). Hij die God is, werd mens. Al Zijn hemelse glorie en rijkdom ruilde Hij voor een menselijk bestaan. Deze armoede omvatte de afwijzing, spot, vervolging, verraad en het lijden dat tot een hoogtepunt kwam in Gethsemane en bij zijn dood aan het kruis. Al deze dingen samen vormden de volledige prijs van de verlossing die Jezus betaalde.

Het contrast van de Korintiërs die rijk worden, kan niet verwijzen naar geld of rijkdom, maar eerder naar rijk zijn in de geest van vrijgevigheid. Daarom wijst de uitspraak “zodat u door zijn armoede rijk zou worden” op christenen die delen in de eeuwige natuur van Jezus, aangezien de verwijzing naar de armoede van Jezus betrekking heeft op het geestelijke en niet op het natuurlijke rijk. De verwijzing naar “rijkdom” in dit vers verwijst naar Jezus die rijk is aan alle goddelijke privileges (zoals genoemd in Filippenzen 2), maar hij koos er vrijwillig voor om een arm mens te zijn om mensen toegang te geven tot de rijkdom van de verlossing. Ook benadrukt het herhaaldelijk gebruik van “u” door Paulus in deze verzen het feit dat Christus weggaf wat van hem was ten gunste van de Korintiërs. Zij zouden hetzelfde moeten doen voor anderen [47C].

3 Johannes 1:2
Hier staat: Geliefde broeder, ik hoop dat het u in alle opzichten goed gaat en dat u gezond bent. Dat het uw ziel goed gaat weet ik.

In Johannes’ tijd was het heel gebruikelijk om een brief te openen met ‘ik hoop’ of ‘ik bid’ gevolgd door een wens. Het was een standaard opening. In deze context was het doel van Johannes bij het schrijven van 3 Johannes 1:2 niet om een leerstelling te onderwijzen, maar simpelweg om zijn brief te openen met een groet. Hoewel een leerstelling kan worden afgeleid uit een niet-leerstellige passage (want alle Schrift is nuttig om te onderwijzen), gaat dit vers, kijkend naar de oorspronkelijke bedoeling van de auteur, niet over het onderwijzen van een welvaartsleer. Wanneer het in zijn juiste sociaal-historische context wordt beschouwd, kan het vers niet worden geïnterpreteerd als een belofte van God die goddelijke gezondheid en rijkdom verzekert. Het was simpelweg een wens voor het verlenen van Gods zegen aan een vriend. 3 Johannes 2 staat is deze context gelijk aan de zin “Ik hoop dat het goed met je gaat.” Naast 3 Johannes 1:2 wordt het woord euodoo, vertaald als “goed gaan”, alleen op twee andere plaatsen in het Nieuwe Testament gebruikt (Rom. 1:10 en 1 Kor. 16:2). Nergens verwijst het naar grote sommen geld, rijkdom of materiële winst. In die gevallen wordt euodoo gebruikt met betrekking tot het hebben van een goede en veilige reis [47D].

Conclusie
De Bijbel legt voor Nieuwtestamentische gelovigen nergens een verband tussen God dienen en materieel gezegend worden. Wanneer het in het Nieuwe Testament gaat over zegen voor de gelovigen, dan is dit geestelijk en niet materieel. Teksten uit het NT die gebruikt worden om het welvaartsevangelie te verdedigen, blijken bij nadere beschouwen een andere betekenis te hebben.

Een advies voor welvarende christenen – dus de meeste Nederlandse gelovigen.

De CIA publiceert online gegevens over diverse landen, waaronder het gemiddelde inkomen per persoon per jaar [52]. Nederland staat in dit overzicht op plaats 18. Ook in Nederland komt armoede voor en het is belangrijk daar oog voor te hebben.
Maar de meeste Afrikaanse landen staan er een stuk slechter voor. Het meest welvarende Afrikaanse land zijn de Seychellen op plaats 80. Het armste Afrikaanse land is Burundi op plaats 224. Daarmee is bijna elke Nederlander rijker dan de gemiddelde inwoner van Afrika.

Rijkdom is een gift van God, een gave waarmee je, net als met andere gaven die God geeft, Hem moet dienen. Dit betekent dat je in dankbaarheid mag genieten van de gave die God je geeft. Nergens wordt in de Bijbel iemand veroordeeld omdat hij of zij de rijkdom die God geeft voor zichzelf gebruikt. Maar wel wanneer iemand deze rijkdom uitsluitend voor zichzelf gebruikt.

De Bijbel is er duidelijk over dat rijk zijn en God dienen vraagt om een gevende houding. In Handelingen zie je dat er vanaf het begin oog is voor de mensen in de gemeente die het minder hebben. Mensen verkopen bezittingen om de armen te ondersteunen (Handelingen 3: 32-37). Weduwen krijgen ondersteuning en wanneer dit de apostelen teveel tijd kost, dragen ze die taak over zodat het doorgaat (Handelingen 6). Paulus organiseert een collecte voor de noodlijdende christenen in Jeruzalem, waaraan meerdere gemeente deelnemen (2 Korintiërs 8). Wie geld heeft, kan dit inzetten om de armen en de kerk te ondersteunen.

Ook buiten de kerk zijn er armen en mensen die ondersteuning hard nodig hebben, in welke vorm dan ook.  Paulus geeft het advies: Laten we daarom het goede doen, zonder op te geven, want als we niet verzwakken zullen we oogsten wanneer de tijd daarvoor gekomen is. Laten we dus, in de tijd die ons nog rest, voor iedereen het goede doen, vooral voor onze geloofsgenoten. (Galaten 6: 9-10)

Laten we dit advies volgen, verstandig met ons geld omgaan, genieten van wat God ons geeft en de mensen die het slechter hebben dan wij actief bijstaan.

Voetnoten

[46] ] Barron JR. 2023. “Is the Prosperity Gospel the Gospel? The Prosperity and Productivity Gospels in African Christianity.” ERT Vol. 47, No.4.
[46D] blz. 324.

[47] Okanlawon, Samuel Oluwatosin. April 2022. “Theological Interpretation of Key Biblical Passages Underpinning the Prosperity Gospel in Nigeria.” Calvin Theological Journal. Vol 57 no 1.[47C] blz. 83-85
[47D] blz. 89-91

[51] Ouweneel, W. 25 mei 2022.  “251 Een Typisch Eigentijdse Dwaling: Het “Welvaartsevangelie” – Willem Ouweneel”. <www.willemouweneel.nl/251-een-typisch-eigentijdse-dwaling-het-welvaartsevangelie/>. Bezocht op 14 mei 2024.

[52] CIA. 2021. “Real GDP per capita – The World Factbook”. <www.cia.gov. https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/real-gdp-per-capita/country-comparison/&gt; Bezocht op 10 mei 2024.

In de voorbereiding van de cursus vroegen de oudsten mij om aandacht te besteden aan vier onderwerpen:
– Uitdiepen van het jaarthema ‘Leven als Jezus’
– De Bijbelse visie op genezing
– De New Apostolic Reformation (NAR)
– Het welvaartsevangelie

De eerste drie onderwerpen zijn afgerond. Bij de bespreking van het laatste onderwerp kijken we naar wat het ‘welvaartsevangelie’ wordt genoemd. In deze stroming wordt vaak zowel lichamelijke genezing als financiële voorspoed beloofd. Over genezing heb ik al uitgebreid geschreven. Daarom gaat het de komende weken alleen over materiële welvaart en de Bijbel.

Ons startpunt: Johannes 9 en 10
Predikers die welvaart beloven, hebben een aantal teksten die geregeld terugkomen in hun preken en boeken. Eén van de bekendste is Johannes 10:10: Ik [Jezus] ben gekomen, opdat zij leven hebben en overvloed. Jezus belooft overvloed, maar waarvan? Gaat het hier om het hebben van geld en goed?

Het verhaal van Johannes 10 begint in Johannes 9. In de eerste verzen van dat hoofdstuk lezen we: In het voorbijgaan zag Jezus iemand die al vanaf zijn geboorte blind was. Zijn leerlingen vroegen: ‘Rabbi, hoe komt het dat hij blind was toen hij geboren werd? Heeft hij zelf gezondigd of zijn ouders?’ ‘Hij niet en zijn ouders ook niet,’ was het antwoord van Jezus, ‘maar Gods werk moet door hem zichtbaar worden.
Jezus geneest deze blinde man- op de sabbat! Dit levert een confrontatie met de Farizeeën op, die boos zijn dat Jezus op de sabbat geneest. Nadat ze de genezen man weggejaagd hebben, omdat hij Jezus niet wil veroordelen als zondaar, zoekt Jezus de man op. Jezus hoorde dat en zocht hem op. Hij vroeg: ‘Gelooft u in de Mensenzoon?’ ‘Als ik wist wie het was, heer, zou ik in Hem geloven,’ zei hij. ‘U kijkt naar Hem en u spreekt met Hem,’ zei Jezus. Toen zei de man: ‘Ik geloof, Heer,’ en hij wierp zich voor Jezus neer. Jezus zei: ‘Ik ben in de wereld gekomen om het oordeel te vellen. Dan zullen zij die niet zien, zien en zij die zien, zullen blind worden.’ Een paar farizeeën die bij Hem stonden en dat hoorden, zeiden: ‘Wij zijn toch zeker niet blind!’ ‘Was u maar blind,’ zei Jezus, ‘dan zou u zonder zonde zijn. Maar u beweert dat u kunt zien, en dus blijft uw zonde. (Johannes 9:35-41).

Dit is een stukje waarin de aandacht verschuift van de voormalig blinde man naar de Farizeeën. In vers 38 aanbidt de genezen man Jezus, en daarna verdwijnt hij. Het ‘Jezus zei’ is niet meer gericht tot de genezen man, Jezus zegt dit in het algemeen – iedereen kan het horen. Voor welk oordeel is Jezus dan gekomen? Voor het oordeel over de mensen die zeggen dat ze zien, maar blind zijn. De opmerking van de Farizeeën (‘Wij zijn toch zeker niet blind!’) is mogelijk letterlijk bedoeld. Dit sluit aan op de vraag van de discipelen in de eerste verzen. Ook in de beleving van de Farizeeën was ziekte een straf voor de zonde. En dus ‘zal hun dat niet overkomen’. Jezus maakt van letterlijk blind vervolgens ‘geestelijk blind’. Hij onthoudt de Farizeeën hier hun vergeving, omdat ze niet willen toegeven dat ze ook zondig zijn. Vervolgens vertelt Jezus een gelijkenis, waaruit blijkt dat een volgeling van Hem zijn stem ‘verstaat’ en doet wat Hij zegt. Het gaat niet om het zien, maar om het horen.

Uit Johannes 10:6 blijkt dat de Farizeeën niet begrijpen wat Jezus wil zeggen, en daarom vertelt Hij een nieuwe gelijkenis: Jezus zeide dan nogmaals: Voorwaar, voorwaar, Ik zeg u: Ik ben de deur der schapen. Allen, die vóór Mij gekomen zijn, zijn dieven en rovers, maar de schapen hebben naar hen niet gehoord. Ik ben de deur; als iemand door Mij binnenkomt, zal hij behouden worden; en hij zal ingaan en uitgaan en weide vinden. De dief komt niet dan om te stelen en te slachten en te verdelgen; Ik ben gekomen, opdat zij leven hebben en overvloed. (Johannes 10:7-10, NBG 51.
De vertaling van vers 10 is in dit vers beter dan in de NBV’21.)

Op het eerste gezicht zegt Jezus hier dat naar Hem luisteren leidt tot voorspoed: de schapen zullen weide vinden. En Jezus is gekomen opdat zij [de schapen die naar Jezus luisteren] leven hebben en overvloed.  Maar wat zet Jezus hier tegenover elkaar? Armoede en financiële overvloed? Nee!
Hij zet de actie van de dief en Zijn werk tegenover elkaar. Waarvoor komt de dief? Om te stelen (logisch), te slachten en te verdelgen. Die laatste woorden zijn opmerkelijk. De dief komt niet om de schapen aan een andere kudde toe te voegen, maar om ze te vernietigen. Slachten en verdelgen zijn definitief, de schapen zijn verloren. Daar tegenover zet Jezus wat Hij biedt: leven. En dat leven is niet alleen maar overleven of schuilen in de schaapskudde.  Het is ook niet alleen maar de weide, waar de schapen kunnen eten en in leven blijven. Nee, het is leven in overvloed: leven dat niet ophoudt, een eeuwig leven met God. [45].

Dit sluit aan bij eerdere lessen in dit blog: Jezus is gekomen om te zoeken en te redden wie verloren is. Hij verkondigt Zijn Koninkrijk, waar wij deel van uit mogen maken. En door Zijn offer hebben we een eeuwige relatie met God, waarin op de nieuwe hemel en aarde alles goed zal zijn.

Twee vormen van welvaartsevangelie
Hier zouden we een punt kunnen zetten. De cirkel is rond. Maar met het weerleggen van één tekst is lang niet alles gezegd over de leer dat je rijk zult worden als je Jezus volgt. Om een zijpad te herkennen, moet je er meer over weten.  We gaan kijken naar wat de Bijbel zegt over rijkdom en bezit. Daarna gaan we in op een aantal ‘basisteksten’ binnen het welvaartevangelie of de welvaartsleer. Als laatste eindigt de les met een advies voor rijke christenen.

Voordat we dit doen is de vraag: wat bedoelen we met een welvaartsevangelie? Als je wat literatuuronderzoek doet, dan vallen er twee zaken op:

1. Veel recente artikelen over het welvaartsevangelie komen uit Afrika, vooral uit Kenia en Nigeria.
2. Er wordt onderscheid gemaakt tussen een ‘zware vorm’, Prosperity Gospel en een ‘lichte vorm’, Productivity Gospel. In het Nederlands bestaat dit onderscheid niet.

Bij beide vormen hoort een verschillende definitie en een (iets) andere beoordeling.

Prosperity Gospel, of hebben, hebben, hebben!
Het Prosperity Gospel verkondigt dat ‘God geestelijke en materiële voorspoed wil voor alle gelovigen’. Hiermee maken we ons ‘de overwinning die Christus heeft behaald op zonde, ziekte, vloeken, armoede en tegenslagen in het leven’ eigen. Het Prosperity Gospel is beïnvloed door de ‘gezondheid en rijkdom’ televisiepredikers van Noord-Amerika. Het leert dat ‘een gelovige recht heeft op de zegeningen van gezondheid en rijkdom gewonnen door Christus, en hij of zij kan deze zegeningen verkrijgen door simpelweg een positieve belijdenis van geloof’ [46A].

Mogelijk ken je de beelden van televisiedominees uit de VS. Predikers die op de televisie beloven dat je er beter van wordt wanneer je hen geld geeft. Want, zo zeggen ze, God geeft tienvoudig terug aan wie geld weggeeft in Zijn koninkrijk. Vervolgens leven deze predikers in enorme voorspoed, wat ‘hun gelijk bewijst’. Bekende namen op dit gebied zijn Pat Robertson en Joel Osteen. Ook is het niet moeilijk om ‘getuigenissen’ te vinden waarin, waarin onder het citeren van juichende Bijbelteksten, wordt ‘bewezen’ dat God al jouw financiële problemen zal oplossen.

Voorbeeld van een ‘getuigenis’, vertaald uit het Engels. Zoek je financiële vrijheid? Jezus is de enige gegarandeerde weg naar financiële overvloed (2 Kor. 9:8). Sterker nog, een van de redenen dat Jezus kwam, was om je in financiële overvloed te brengen (2 Kor. 8:9). Elk oprecht kind van God heeft een overvloedig erfgoed dat rijkdom omvat (Openb. 5:12). Om van dit erfgoed te genieten, moet je wedergeboren zijn, want God is alleen verplicht om voor Zijn eigen huishouden te zorgen (1 Tim. 5:8). Ten tweede moet je een levende kerk vinden waar je het woord van voorspoed wordt geleerd (Mat. 11:6). Ten derde moet je God volledig dienen (Exo. 23:25-26). Lees deze getuigenissen: Financiële Doorbraak via Ontmoeting met deze Bediening! ‘Gedurende 2 jaar had ik financiële problemen, en onlangs had ik ongeveer driehonderdvijftigduizend Naira[1] (#350.000) nodig om het collegegeld van mijn dochter, die op de universiteit zit, te betalen. Op een zaterdag, op weg naar huis, ontmoette ik een lid van deze kerk die flyers uitdeelde. Hij gaf me een flyer; ondanks dat ik agressief tegen hem was, vertelde hij me naar de kerk te komen, en als er niets gebeurt, kon ik hem een nep-pastoor noemen. Dus, ik kwam naar de dienst. En zie, de volgende dag werd het collegegeld op miraculeuze wijze betaald. Mijn meisje is nu weer terug op school. Ik geef alle glorie aan God!’ – Chalokwu G. Financiële Doorbraak na Toetreding tot deze Bediening! ‘In januari 2021 werd ik uitgenodigd voor deze Kerk door mijn vriend, die me vertelde dat bisschop David Oyedepo zei dat we binnen drie maanden na toetreding tot de kerk onze getuigenis zouden hebben. Ik geloofde het en kwam naar de kerk. Terwijl hij predikte, zei de bisschop hetzelfde. En zie, binnen drie maanden veranderde elk aspect van mijn leven. God voorzag ongeveer een miljoen naira om mijn huurprobleem op te lossen en het schoolgeld van mijn kinderen te betalen. Ik geef alle glorie aan God!’ – Abimbola O. [1] Ongeveer €225 (mei 2024) [BP]

Dit “getuigenis” [A] is een typisch voorbeeld van het Prosperity Gospel. Zoals je kunt lezen wordt iedereen hier een geweldige financiële toekomst voor ogen gehouden….als je maar naar de juiste boodschap luistert en naar de juiste kerk gaat! Dan komt alles binnen een paar maanden goed. Nergens een woord over bekering of geloof. Luister naar de geweldige pastor of bisschop, en de gebraden kippen vliegen zo je mond in.

Er is een reden dat er vanuit Afrika veel over deze vorm van ‘geloof’ geschreven wordt. Het Prosperity Gospel is nergens groter dan op dat continent. In de eerste plaats zijn er veel Afrikaanse landen waarin armoede een grote rol in het dagelijks leven speelt. Een deel van deze landen is uitgesproken Christelijk. Als iemand dan belooft dat er een makkelijke oplossing voor jouw dagelijkse geldproblemen is, dan spreekt dit aan.
In de tweede plaats erkent het welvaartsevangelie de wisselwerking tussen het spirituele en het materiële. In het gangbare wereldbeeld van Afrikaanse traditionele religies is er een verbinding tussen de materiële en spirituele wereld en beïnvloeden activiteiten in de ene wereld de gebeurtenissen in de andere. Afrikaanse traditionele religie waardeert genezing, voorspoed en communicatie met het bovennatuurlijke; in deze context benadrukken welvaartspredikers dromen op een manier die resoneert met de Afrikaanse cultuur [46B].
Dit wil niet zeggen dat het Prosperity Gospel zich beperkt tot Afrika. Aangejaagd vanuit de VS heeft het zich verspreid van Canada tot Chili en van Noorwegen tot Zuid-Afrika.

Productivity Gospel, of hebben om te geven
Maar lang niet alle mensen die misverstanden leren over financiële voorspoed, doen dat om er zelf beter van te worden, of omdat geld zo belangrijk is. In een andere definitie van het welvaartsevangelie zie je dat er een stukje aan wordt toegevoegd:  “Welvaartsleer, gebaseerd op de interpretatie van geselecteerde Bijbelverzen, benadrukt dat het Gods wil is dat christenen financieel en materieel welvarend zijn en gezond zijn op basis van Christus’ verzoenende werk aan het kruis, toegankelijk door geloof, positieve belijdenis en financiële giften.” [47A]. Het geven van giften wordt een bijkomende belangrijke factor in het weldoen evangelie. En dan niet om er zelf beter van te worden.

Johan Toet (die volgens mij misverstanden heeft over financiële voorspoed) is een Nederlander die handelt vanuit het Productivity Gospel. Hij zegt zinvolle zaken over iemands motivatie en drijfveer als het om voorspoed gaat. Onder het kopje ‘God is geen pinautomaat’ schrijft hij in één van zijn boeken:

“Als er iets uitermate belangrijk is voor God, dan is dat jouw hartsgesteldheid. Waar is jouw hart? Wat is jouw motivatie? Wat beweegt jou om te geven en wat zijn jouw ware intenties om voorspoed te hebben?

Ik ontdekte dat als je puur en alleen maar erop uit bent om rijk te worden, zodat jij in financiële overvloed kan leven, en niet doet waar die overvloed eigenlijk voor bedoeld is, dat je hierin dan de plank flink misslaat. Sowieso is rijkdom zonder God geen echte rijkdom. Al jouw miljoenen hebben geen waarde zonder de levende God Die in jouw hart en leven regeert.

Je hebt Jezus nodig, in ieder facet van je leven, en zeer zeker ook op financieel gebied. Hij moet Heer en Meester zijn over alles wat je hebt en wat je bent. Dan zul je vanzelf de wil van God doen en Hem behagen.

Ik heb regelmatig mensen horen zeggen: ‘Ik geef omdat God mij anders niet kan zegenen.’ Of: ‘Ik wil voorspoedig zijn en daarom geef ik aan de Heer.’ Dan geef je compleet vanuit een verkeerd startpunt en foute motivatie. Als jij aan God geeft met een zelfzuchtig hart, dus met de motivatie dat God jou dan weer meer terug kan geven, zal Hij jou niet zegenen met financiële voorspoed. Als jouw enige doel is dat jij Gods overvloed in je leven kunt ervaren waarbij jij de focus bent, heb je niet de juiste hartsgesteldheid. Dan gaat het nooit gebeuren.

Zo werkt het Koninkrijk van God namelijk niet. Er is zoveel gepredikt dat jij God moet geven opdat God jou dan weer meer kan geven, dat we zijn gaan geloven dat God een ruilhandel met je doet, waarbij jij altijd als beste uit de bus komt. God is verworden tot een pinautomaat waarbij je stort om alleen maar meer op te kunnen nemen.”

En even later schrijft hij:

Voorspoed in het Koninkrijk van God gaat over veel meer facetten dan geld alleen. Geld is hiervan het minste. Zo is gezondheid in geest, ziel en lichaam, gezonde relaties, vrijheid in Christus, vrede en rust in je leven en ware vreugde ook allemaal voorspoed.

En wat dacht je van het kennen van God, een intieme relatie met de Heilige Geest? Wat dacht je van het kunnen wandelen in waarheid, het zeker weten dat je een kind bent van God de Allerhoogste?

Allemaal voorspoed. En zo horen er nog veel meer dingen thuis in het rijtje dat God ziet als voorspoed, of voorspoedig zijn.

[48].

Deze woorden zijn zinvol. Naar mijn menig is Toet op sommige punten te absoluut, maar deze woorden ademen een juiste drijfveer. Mooi is dat hij voorspoed hebben nadrukkelijk ziet als God kennen en een relatie met Hem hebben. Het gaat erom kind van God te zijn. Het is jammer dat hij– ondanks het feit dat hij geregeld herhaalt dat geldzucht en bezit verwerven de slechtste redenen zijn om te geven – financiële voorspoed als een vaststaand gevolg ziet van Gods zegen in Jezus. Maar laten we daarmee niet uit het oog verliezen dat zijn hart en zijn accenten gericht lijken op God en niet op geld. En er zijn velen voor wie dit ook zo is. Dit is kenmerkend voor het Productivity Gospel. Er zitten fouten in de leer, maar de motivatie is veel minder zelfzuchtig dan in het Prosperity Gospel.

Waarom zeg ik dat er fouten in de leer zitten? Omdat de Bijbel een bredere visie op geld en goed laat zien. Daarover volgende keer meer.

De Bijbelteksten in dit blog zijn ontleend aan de NBV21 © Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap 2021, tenzij anders aangegeven.

Voetnoten

[45] Michaels, J Ramsey. 2015.  The Gospel of John. William B. Eerdmans Publishing Company. Blz. 572-585.

[46] ] Barron JR. 2023. “Is the Prosperity Gospel the Gospel? The Prosperity and Productivity Gospels in African Christianity.” ERT Vol. 47, No.4.
[46A] blz. 322
[46B] blz. 332

[47] Okanlawon, Samuel Oluwatosin. April 2022. “Theological Interpretation of Key Biblical Passages Underpinning the Prosperity Gospel in Nigeria.” Calvin Theological Journal. Vol 57 no 1.[47A] blz. 75

[48] Toet, Johan. 2022.  Ware Voorspoed/ Eerste druk: De Vreugde van Geven. Drukcase.  Blz. 33 en 35.

[A] https://faithtabernacle.org.ng/2024/areyoustruglingfinancial.pdf?v=2.2 Geraadpleegd 10-05-2024

In de vorige artikelen heb ik gekeken naar de positie van apostelen en profeten in de New Apostolic Reformation (NAR). Daarbij is aangegeven dat de visie van de NAR soms op (heel) gespannen voet staat met de gebruikelijke uitleg van de Bijbel. Daarnaast zijn er nog een aantal punten binnen de NAR om aandacht aan te besteden.

De tweede komst van Jezus
Volgens de NAR moet het ambt van apostel en profeet in de kerk aanwezig zijn. Dit komt door de visie op Jezus’ terugkomst. Ook NAR-gemeenten geloven dat Jezus naar de hemel is gegaan en dat Hij weer terugkomt. Maar de visie wanneer dit zal gebeuren, verschilt sterk van die van andere gemeenten. Hun eschatologie (letterlijk ‘de leer van de laatste dingen’) wordt wel overwinningseschatologie ( ‘Victorious Eschatology’) genoemd. Dit staat haaks op de meer traditionele opvatting die door een meerderheid van evangelische en charismatische christenen wordt geloofd. De traditionele visie leert dat de wereld eerst slechter, kwaadaardiger en goddelozer wordt voordat Christus terugkomt: de liefde verkilt, de tegenmacht openbaart zich omdat de weerhouder wordt weggenomen en er breekt een tijd van grote benauwdheid aan. Deze visie is gebaseerd op de vele Bijbelteksten die dit leren.
De NAR ziet dit anders. Zij geloven dat het de taak van de kerk is om het Koninkrijk van God in de wereld te laten komen en te laten overwinnen. Dán pas komt Christus terug. Hierin spelen de apostelen en profeten een sleutelrol. Zij beroepen zich op Johannes 14: 12 waar Jezus het volgende zegt:
‘Waarachtig, ik verzeker jullie: wie op mij vertrouwt zal hetzelfde doen als ik, en zelfs meer dan dat, ik ga immers naar de Vader.’
Het accent ligt voor de aanhangers van de NAR in dit vers op het ‘zelfs meer dan dat’. Men gelooft dat door de werking van de Geest en de bediening van de apostelen en profeten, men met het verstrijken van de tijd steeds grotere wonderen en tekenen zal doen. Zelfs nog groter dan die van Jezus. Dit zal er uiteindelijk toe zal leiden dat de wereld zo onder de indruk komt dat het Koninkrijk van God zal doorbreken in een grote opwekking. Dan komt Christus en zal het einde daar zijn.
 
Bij de doorbraak van het Koninkrijk wordt over zeven heuvels, bergen of sferen van de cultuur die gedomineerd moeten worden. Dit wordt ook wel ‘dominion theology’ genoemd. Het idee hierachter is dat er in de goddeloze wereld om ons heen zeven terreinen zijn waarop het Koninkrijk van God moet gaan domineren en overwinnen. Welke zeven sferen dit exact zijn, verschilt een beetje per kerk, spreker en aanhanger. De meest voorkomende indelingen hebben in ieder geval een combinatie van deze:
– onderwijs
– religie/spiritualiteit
– familie/relaties
– zaken/business/economie
– regering/militair
– kunst/entertainment
– media.
Als de kerk van Jezus sterk genoeg is en de Geest voldoende kan werken (met een beroep op Johannes 14: 12), dan kunnen we als gelovigen deze terreinen overnemen en ze fundamenteel veranderen. Zo kunnen we een Rijk creëren waarin Christus wordt verheerlijkt, waarna Hij kan terugkomen.

Sommige aanhangers van de NAR gaan hierin zover dat ze geloven dat wij het duizendjarig rijk kunnen bewerkstelligen (post-millenialisten). Anderen geloven dat we een heel eind kunnen komen, maar dat Christus het laatste zetje geeft (pre-millenialisten). Het basisprincipe is echter bij beide hetzelfde: als wij overwinnen op deze terreinen en de victorie behalen, dan zal het einde komen. De eschatologie berust dus op een visie waarbij wij de wereld tot een betere plek kunnen maken. In Nederlandse kerken vind je dit nieuwe gedachtegoed terug in de ideeën van Kingdom Now. Ook zij geloven in een heersen over sferen en een overwinningseschatologie die mensen zelf bewerken [35].
Het gedachtegoed van de NAR laat de komst van de Dag van de Heer dus niet afhangen van Jezus en de Vader, maar legt de verantwoordelijkheid daarvoor bij mensen: de gelovigen moeten ervoor zorgen dat Jezus terugkomt door een opwekking te bewerken met wonderen en tekenen, onder leiding van de Heilige Geest en zijn apostelen en profeten [36].

Het stuk hierboven heeft niet veel commentaar nodig: Jezus is voor zijn komst gelukkig niet afhankelijk van de inspanning van mensen. Het is onze taak om in gehoorzaamheid te doen wat Hij zegt. Maar God bepaalt het moment dat Jezus terugkomt.

Sterke gerichtheid op ervaringen en manifestaties
In het stuk over apostelen zagen we al: binnen de NAR is de persoonlijke ervaring één van de belangrijkste kenmerken. Dit zorgt ervoor dat mensen op zoek gaan naar een ‘bovennatuurlijke ervaring’. Een voorbeeld hiervan is het vormen van ‘fire tunnels’ (tunnels van vuur). Hierbij vormen gelovigen twee rijen (de tunnel) en andere mensen lopen door deze tunnel heen. Op de mensen in de tunnel worden handel gelegd, er wordt voor ze gebeden, over hen geprofeteerd (door NAR-profeten) en de Heilige Geest wordt aan hen gegeven of overgedragen. Dit leidt vaak tot zichtbare verschijnselen als een dronkenmangang, hysterische lachbuien, omvallen en schokken. Deze praktijk en verschijnselen zijn niet in de Bijbel terug te vinden. Iemand die eerst deel uitmaakte van een NAR-gemeente en daar later is uitgestapt schrijft hierover (dik gedrukte tekst zoals in origineel, vertaald uit het Engels): “We deden een vuurtunnel met de hele groep tijdens onze laatste nabespreking. Ik herinner me dat de meeste groepsleden de tunnel vormden en ‘profetieën’ uitspraken over elke persoon terwijl ze door de tunnel liepen. Anderen stonden op de achtergrond in tongen te spreken en baden voor de groep. Je kunt je niet anders dan goed voelen over jezelf nadat je door de vuurtunnel bent gelopen, omdat iedereen al je positieve eigenschappen prijst en ‘Gods zegen’ over je leven uitspreekt. Ik weet dat deelname aan deze vuurtunnel me in de zonden van trots en zelfverheerlijking heeft geleid. Rituele praktijken zoals de vuurtunnel bereiken één ding; ze leiden onze genegenheid af van Christus door de aandacht te vestigen op onze vermeende grootsheid.” [37][1]

‌Een tweede voorbeeld is de praktijk van grave soaking (ook wel grave sucking of mantle grabbing genoemd). Hierbij gaan gelovigen liggen op een graf van een beroemd overleden gelovige (het kan ook het knuffelen van een grafsteen zijn) om zijn of haar geestelijke gaven op te zuigen of op te nemen[2]. Men doet dit vanuit de veronderstelling dat die gaven met hen zijn achtergebleven op de plek waar ze liggen. Deze praktijk is oorspronkelijk beschreven door de NAR-‘apostel’ Bill Johnson. Later heeft Johnson ontkend dat hij bedoelde dat je op deze manier met een graf moet omgaan, maar er staan foto’s online waarop de echtgenote van Bill Johnson (senior pastor Beni Johnson van de Bethel Church in Redding, California) bezig is met grave soaking [38]. Sommigen beweren dat grave soaking een ‘running joke’ is onder studenten van de Bethel School of Supernatural Ministry [39]. Maar het lijkt in elk geval door een deel van de NAR-gelovigen serieus uitgeoefend te worden.

The Passion ‘Bijbelvertaling‘
Het gedachtegoed van de NAR is verwerkt in The Passion Translation (TPT). Deze vertaling wordt op de eigen website aangeprezen als (vertaald uit het Engels): “een moderne, gemakkelijk leesbare Bijbelvertaling die het hart van God ontsluit en Zijn vurige liefde uitdrukt, waarbij emotie en levensveranderende waarheid samenkomen. Deze vertaling zal een overweldigende reactie oproepen bij elke lezer en de diepe mysteries van de Schrift onthullen. “[40]

Over de vertaling zegt de website (vertaald uit het Engels): “de filosofie achter The Passion Translation® is om de essentiële betekenis van Gods oorspronkelijke boodschap, zoals gevonden in de Bijbelse talen, over te brengen naar modern Engels. We geloven dat de essentiële betekenis van een passage prioriteit moet krijgen boven de letterlijke vorm van de oorspronkelijke woorden, terwijl we er tegelijkertijd voor zorgen dat de essentie van die woorden wordt overgebracht, zodat elke Engelssprekende persoon op een duidelijke en natuurlijke manier het hart van God kan ervaren door Zijn boodschap van waarheid en liefde.
The Passion Translation is een essentiële equivalentievertaling. TPT behoudt de essentiële vorm en essentiële functie van de oorspronkelijke woorden. Het is een vertaling van betekenis naar betekenis, waarbij de essentie van Gods oorspronkelijke boodschap en hart wordt vertaald naar modern Engels. We sluiten ons aan bij Fee en Strauss: “Nauwkeurigheid in een vertaling heeft betrekking op een equivalente betekenis”. “[41]

De schrijver van The Passion Translation (TPT) geeft eerlijk aan dat hij niet vertaald heeft, maar heeft opgeschreven wat (volgens hem) de essentie van de Bijbeltekst is. Dit zorgt ervoor dat er in de TPT woorden voorkomen die in geen enkele andere vertaling staan, zodat de tekst beter bij het gedachtengoed van de NAR past. Een kort overzicht (tabel 1) maakt duidelijk dat woorden als wonderen en gezalfd – heel belangrijk voor apostelen en profeten van de NAR – zwaar oververtegenwoordigd zijn in de TPT [42].

Tabel 1 Een vergelijking van het voorkomen van bepaalde woorden in vijf verschillende Engelstalige Bijbelvertalingen

‌ Veel voorbeelden van hoe teksten in TPT zijn aangepast aan leerstellingen van de NAR zijn verzameld door Matt Slick [43]. Hij legt ook uit waarom de teksten op deze manier veranderd zijn. 

Opvallend is dat ‘vertaalde’ teksten in de TPT soms veel langer zijn dan wat er in het origineel staat. Een goed voorbeeld hiervan is de ‘vertaling’ van het Onze Vader in de TPT [44]. Hierin zijn de woorden van Jezus in het rood geprint, wat de indruk versterkt dat dit de manier is waarop Jezus het gebed heeft uitgesproken.

Onze Vader’ uit  Lukas 11 in de ESV	Onze Vader’ uit  Lukas 11 in de TPT
Father, hallowed be your name. Your kingdom come. Give us each day our daily bread, and forgive us our sins, for we ourselves forgive everyone who is indebted to us. And lead us not into temptation	Our heavenly Father, may the glory of your name be the center on which our life turns. May your Holy Spirit come upon us and cleanse us. Manifest your kingdom on earth. And give us our needed bread for the coming day. Forgive our sins as we ourselves release forgiveness to those who have wronged us. And rescue us every time we face tribulations.

De conclusie is dat The Passion Translation de naam ‘vertaling’ absoluut niet verdient. Het is een parafrase, waarbij de tekst op veel punten is toegeschreven naar de theologische keuzes van de vertaler.

Een positieve afsluiting
Alblas heeft in zijn boek – dat een herziene uitgave van zijn proefschrift is – veel kritiek op de NAR. Maar dat is niet het enige wat hij over deze beweging te zeggen heeft. Hij besluit zijn concluderende hoofdstuk met het volgende (vertaald uit het Engels) [19J]:

Ondanks de stevige conclusies van onze beoordeling, waarderen we nog steeds de goede dingen die we zien in de ‘apostolische’ kerken en christenen. We willen hen eren en respecteren en waar mogelijk met hen samenwerken. We waarderen en bevestigen het duidelijke evangelisatievuur dat de auteurs van de NAR uitstralen. We delen dezelfde passie om het koninkrijk van God op aarde verder te brengen door het voortzetten van het werk van Jezus in woord, daad en leven, door de kracht van de Heilige Geest. Er valt veel te leren en te winnen uit wat er wordt ontdekt en ervaren in ‘nieuwe apostolische kerken’. We bidden dat ze Vineyard en andere bewegingen toestaan hen nog sterker te maken in hun toewijding aan Christus en Zijn Koninkrijk. We zouden willen dat ze zich richten op hun mandaat, niet op de ‘gezondenen’. Niet op de ‘zendelingen’, maar op hun missie. Verenigd in dezelfde Geest willen we samenwerken met alle volgelingen van Christus om het koninkrijk van God te verkondigen en te demonstreren, terwijl we de terugkeer van onze Heer en Koning afwachten!

Hier sluit ik mij bij aan. De basis van de NAR en de bedoelingen zijn goed. Er moet veel verandering plaatsvinden, maar  we zijn broers en zussen in Christus.

---

[1] Op de geciteerde website staan ook links naar filmpje op YouTube van fire tunnels

[2] Graven die bezocht worden voor grave soaking zijn o.a. die van C.S. Lewis, Johannes Calvin en Charles Finney [38]

De Bijbelteksten in dit blog zijn ontleend aan de NBV21 © Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap 2021, tenzij anders aangegeven.

Voetnoten

[19] Alblas, Hans. 2022. A Different Breed/ . Second, fully revised edition: How to Relate to the New Apostolic Reformation. Omnicus.
[19J] Blz. 76-77

[35] Ham, Roelof.  2024. “The New Apostolic Reformation – Deel 1.”  <www.roelofham.nl/the-new-apostolic-reformation—deel-1.html> . Bezocht op 6 mei 2024.

[36] ] Ham, Roelof.  2024.  “The New Apostolic Reformation – Deel 3.” <www.roelofham.nl/the-new-apostolic-reformation—deel-3.html> . Bezocht op 6 mei 2024.

[37] Missions and Mysticism. 16 maart 2017.  “Fire Tunnels, Kundalini, the New Apostolic Reformation (NAR), and Adventures in Missions.”  <missionsandmysticism.wordpress.com/2017/03/16/fire-tunnels-the-new-apostolic-reformation-nar-and-adventures-in-missions/>. Bezocht op 6 mei 2024.

[38] Wondering Eagle. 7 juni 2021. “Bethel’s Beni Johnson and Grave Soaking.”  <wonderingeagle.wordpress.com/2021/06/07/bethels-beni-johnson-and-grave-soaking/>. Bezocht 6 mei 2024.

[39] Van de Giessen, JP. 2017.  “Grave Sucking” <www.bijbelaantekeningen.nl/files/subject?3835>. Bezocht 6 mei 2024.

[40] ] The Passion Translation. 2018.  “The Passion Translation.” <www.thepassiontranslation.com/> Bezocht: 6 mei 2024

[41] The Passion Translation. 29 oktober 2018.  “Translation Philosophy.” , <www.thepassiontranslation.com/translation-philosophy/>.  Bezocht: 6 mei 2024.

[42] Leven Met God En de Bijbel. 2 oktober 2023. “NAR-Woorden in the Passion Translation.” <levenmetgodendebijbel.nl/nar-woorden-the-passion-translation/>. Bezocht 6 mei 2024.

[43] Slick, Matt. 16 april 2022.  “Examining the Passion Translation Bible.” Christian Apologetics & Research Ministry. <carm.org/new-apostolic-reformation/examining-the-passion-translation-bible/>. Bezocht 6 mei 2024.

[44] ] Shellnutt, Kate. 2024. “Bible Gateway Removes the Passion Translation.” News & Reporting. <www.christianitytoday.com/news/2022/february/passion-translation-tpt-bible-gateway-remove-charismatic-pa.html>. Bezocht: 6 mei 2024.

We zitten in een serie artikelen over de New Apostolic Reformation (NAR). Volgens deze groepering moeten er in de hedendaagse kerk vijf bedieningen aanwezig zijn: apostel, profeet, evangelist, herder en leraar. Hoe zit het met de bediening van profeet?

De visie van protestante en evangelische theologen
Bij protestante theologen zijn er twee gangbare meningen over profetie zoals deze in de Bijbel voorkomt. De eerste is om

te ontkennen dat Hij nog steeds spreekt. Dit is een vorm van theologie die cessationisme[1] wordt genoemd. Het stelt dat de bovennatuurlijke gaven van de Heilige Geest ophielden met de voltooiing van de Bijbel. Aangezien de Bijbel wordt beschouwd als de “volledige openbaring” van God voor de mens, geloven cessationisten niet dat de Heilige Geest meer bovennatuurlijke openbaring kan toevoegen buiten wat de Schriften onthullen. Ze geloven niet dat Hij spreekt”. [32]

Je kunt ook zeggen dat ze geloven dat de Bijbel het enig woord van God voor deze tijd is. Dit Woord moet worden bestudeerd en onderwezen om God te verstaan.  De Heilige Geest kan mensen wel (via Bijbelteksten) inspireren tot schuldbelijdenis, vergeving, bemoediging, troost en aanbidding, maar dat doet Hij niet door hoorbaar of merkbaar te spreken.

De tweede mening, die onder sommige protestante en de meeste evangelische theologen gangbaar is, is dat profetie nog steeds voorkomt en ook belangrijk is. Er is een duidelijk verschil tussen profetie en profeten in het Oude en Nieuwe Testament. Hiervoor worden verschillende redenen genoemd:

• In de brief aan Efeze benoemd Paulus profetie als een gave die Christus na zijn hemelvaart aan de gemeente heeft gegeven; iets wat van de Oudtestamentische profeten niet gezegd kan worden [25C].
• In het Oude Testament staat nergens dat een profetie getoetst moet worden. Het woord van de Oudtestamentische profeet was een onfeilbare openbaring. Het moeten toetsen van een profetie kom je wel tegen in het Nieuwe Testament (o.a. 1 Tessalonicenzen 5:19-21). Blijkbaar kan iemand daar een fout maken in het delen van een profetisch woord, anders zou toetsen niet noodzakelijk zijn.
• Het aantal mensen dat een profetie kan en mag uitspreken is ingrijpend gewijzigd: “Onder het nieuwe verbond is er de blijvende inwoning van de Heilige Geest in de gemeente van Christus die een tempel is van de Heilige Geest, en die onder het oude verbond ontbrak. Toen werkte de Hei­lige Geest machtig door Zijn profeten en andere leiders van het volk , maar die werking was van voorbijgaande aard, tijdelijk.
  Door de uitstorting van de Heilige Geest vindt er onder het nieuwe verbond een uitbreiding van de gave van de profetie plaats. Paulus schrijft: ‘Want gij kunt allen, de één na de ander profeteren, opdat zij allen leren en allen getroost worden’. Dit is één van de zegeningen van het nieuwe ver­bond. De nieuwtestamentische ge­meente is niet alleen een koninklijke en priesterlijke gemeente maar ook een profetische gemeente. Heeft de opdracht tot toetsing (1 Kor. 14:29; 1 Thess. 5:21) te maken met deze ‘schaal­vergroting’, met de inwoning van de Heilige Geest in de ge­meente en met het profetisch karakter van de gemeente?
  Ongetwijfeld hangt die opdracht ook samen met de onvol­komenheid van het christenleven en het gemeenteleven. Ons omgaan met de genadegaven van de Geest is niet volmaakt, maar gebrekkig. Van de profetie in de Bijbel geldt ‘door de Hei­lige Geest geïnspireerd’ (2 Tim. 3:16; 2 Petr. 1:19-21) en daarom onfeilbaar en betrouwbaar. Dit geldt niet van de mondelinge profetie in de gemeente, die door feilbare mensen wordt uit­ gesproken.” [33A]
• Het doel van de profetie is in het Nieuwe Testament uitgebreid in vergelijking met het Oude Testament. In het Oude Testament zie je dat profetie twee functies heeft: aankondigen van oordeel bij het verlaten van God, en aankondigen van redding en heil door Gods hand. Bij dit laatste horen ook de profetieën over de geboorte, het lijden, sterven en opstaan van Jezus. In het Nieuwe Testament kom je naast profetieën van oordeel (o.a. Ananias en Saffiera) en redding (o.a. Openbaringen) ook andere vormen van profetie tegen: woorden van een profetie zijn opbouwend, bemoedigend en troostend (1 Korintiërs 14:3-4). Ook kan het bekendmaken van de diepste betekenis van een Bijbelgedeelte en de bedoeling of het voornemen van God verkondigen een vorm van profetie zijn [21C].

In de tweede visie zijn er dus nog steeds profeten, maar is er wel een groot verschil tussen Oude en Nieuwe Testament. Waar in het Oude Testament een enkeling een onfeilbaar woord van God ontving om oordeel of heil uit te spreken, kan in het Nieuwe Testament iedereen profeteren. Profetieën in het Nieuwe Testament kunnen gaan over onheil of heil, maar zijn vaak opbeurend, bemoedigend of troostend. Een profetie die in deze tijd wordt uitgesproken, moet getoetst worden.

Wat is een profetie?
Eerst moeten we de definitie van een profetie geven, voordat we deze kunnen toetsen. Ik sluit me aan bij de definitie van Sam Storms:

“Profetie [is] het weergeven van een openbaring van God door een mens. Profetie is het in een taal vatten van iets wat God je op spontane wijze te binnen gebracht heeft.” [34A]

Belangrijk is dus dat het gaat om een spontane openbaring van God. Hierin verschilt een profetie van een preek of Bijbelstudie. Deze wordt (meestal) voorbereid en niet spontaan uitgesproken.

Storms merkt op: “Profetie zal altijd opbouwen, bemoedigen en troosten; maar niet alles wat opbouwt, bemoedigt en troost is daarmee profetie.” [34B]. Dit is een goede observatie, al moeten we ons realiseren dat een bemoediging ook een vermaning kan inhouden. Mensen kunnen, geleid door de Geest, diep geraakt worden door een Bijbelgedeelte, een lied, een gebeurtenis of een emotie. Dit geraakt worden kan zich uiten in het delen van het verkregen inzicht, de beleefde ervaring of een oproep met de gemeente. Zo delen en elkaar opbouwen en bemoedigen is waardevol en dat mag (of moet?) aangemoedigd worden. Maar dat wil niet zeggen dat degene die iets met de gemeente deelt ook aan het profeteren is. Bij een profetie gaat het echt om een openbaring. Deze valt samen met de Bijbel (zie verderop), maar gaat verder omdat ze van toepassing is op een bepaald persoon, en definieerbare groep of een specifieke gebeurtenis.

Je zou kunnen zeggen dat er drie verschillende niveaus van profeteren zijn.  Op het eerste niveau herhaalt de profeet de woorden die hij of zij van God heeft gehoord. Er zijn hier maar twee opties: de profetie is waar (God heeft dit echt gezegd), of de profetie is niet waar. Er is geen tussenweg. Een voorbeeld van zo’n profetie vind je in Zacharia 1:3: Zeg nu tegen het volk: “Dit zegt de HEER van de hemelse machten: Keer terug naar Mij, dan zal Ik naar jullie terugkeren – zegt de HEER van de hemelse machten.

Bij het tweede niveau is er een besluit dat door een groep Geest vervulde christenen met gebed (en vasten?) en in overeenstemming wordt genomen. Ook deze vorm van profetie heeft gezag, maar minder dan de eerste. Dit kom je tegen in Handelingen 15. Er is een vraag in hoeverre gelovigen uit de heidenen zich moeten houden aan de Joodse wetten, en deze wordt voorgelegd aan de apostelen in Jeruzalem. In hun antwoord zeggen zij: In overeenstemming met de heilige Geest hebben wij namelijk besloten u geen andere verplichtingen op te leggen dan wat strikt noodzakelijk is: onthoud u van vlees dat bij de afgodendienst is gebruikt, van bloed, van vlees waar nog bloed in zit, en van ontucht. Als u zich hieraan houdt, doet u wat juist is. Het ga u goed.’ (vers 28-29)

Het derde niveau zie je in Efeziërs 1:15-17: Daarom, en ook omdat ik gehoord heb over uw geloof in de Heer Jezus en over uw liefde voor alle heiligen, dank ik God onophoudelijk voor u en noem ik u in mijn gebeden. Moge de God van onze Heer Jezus Christus, de Vader in al zijn luister, u de Geest schenken die inzicht geeft in wat geopenbaard is, opdat u Hem zult kennen. Het gaat dus om een openbaring en inzicht hierin. Tijdens een gebed of gesprek krijgen mensen een beeld, idee wat niet van zichzelf lijkt te komen. Een woord van wijsheid of inzicht of een profetie – soms ligt dit erg dicht tegen elkaar aan. Dit gaat vaak gepaard met de vraag: ‘betekent dit iets voor jou?’ Geen gezag, maar inzicht en richting.

Toetsen van een profetie
Paulus benoemt een paar keer dat een profetie getoetst moet worden. Wat zijn criteria om een valse profetie te kunnen herkennen? De volgende punten kunnen hierbij zinvol zijn:

• God verandert niet, en Zijn richtlijnen staan vast. Als een profetie ingaat tegen de Bijbel, dan komt deze profetie niet van God.
• De profeet spreekt in Gods naam en de profetie komt niet uit, dan was het geen echte profetie. In Deuteronomium 18:21-22 staat: Misschien vraagt u zich af: Hoe weten we dat een profetie niet van de HEER komt? Dit is het antwoord: als een profeet zegt te spreken in de naam van de HEER, maar zijn woorden komen niet uit en er gebeurt niets, dan is dat geen profetie van de HEER geweest. Heb geen ontzag voor een profeet die zich dat aanmatigt. Een uitzondering hierop is wanneer de uitspraak van de profeet leidt tot werkelijke verandering bij de toehoorders. Denk bijvoorbeeld aan de profeet Jona. Hij profeteerde over de ondergang van Nineve, maar toen de mensen zich bekeerden, liet God die profetie niet uitkomen.
• Het leven van de profeet is niet in overeenstemming met dat van een kind van God. Dit is geen absolute toetssteen; Bileam deed niet wat God wilde, maar heeft een schitterende Messiaanse profetie uitgesproken (Numeri 22-24). Maar in het algemeen geldt wel degelijk: aan de vruchten herkent men de boom.
• Je kunt niet op jouw eigen emotie of wensen afgaan. Als je er zelf van overtuigd bent dat God tegen je gesproken heeft, hoef je geen gelijk te hebben – maar het kan wel. Als je ‘vrede hebt’ over de boodschap die je hebt ontvangen, betekent dat niet dat deze van God komt. Een gevoel van onrust is wel een signaal om nog eens goed naar de boodschap te kijken.
• Je hoeft een vermoedelijke profetie niet alleen te toetsen. Deel deze met volwassen medechristenen en vraag hun mening. En vanzelfsprekend kun je God om een bevestiging vragen.

Wanneer een (vermoedelijke) profetie in elk geval de toets van de eerste twee punten heeft doorstaan en je wilt deze delen, dan past meestal een zekere voorzichtigheid. Een uitspraak als:  dit zegt de HEER van de hemelse machten geeft een zeer zware lading aan een profetie en mag alleen gebruikt als heel zeker is dat God zelf spreekt. In andere gevallen zijn formuleringen als ‘ik denk dat God wil zeggen dat….’ of ‘volgens mij heeft God mij laten zien dat …., betekent dit iets voor je?’ volgens mij meer gepast.
Door een groot deel van de kerk wordt erkend dat God nog steeds spreekt door een profetisch woord. Dit woord moet getoetst worden en de interpretatie staat onder het gezag van de Schrift.

Profeten binnen de NAR
Binnen de NAR wordt het ambt van profeet als onmisbaar gezien. ‘Goddelijke openbaring’ aan profeten bepaalt zeer veel binnen de NAR en profeten hebben een grote autoriteit. Uitspraken van profeten bepalen binnen de NAR:

– Hoe de Bijbel moet worden uitgelegd
– Wat de juiste theologische leerstellingen zijn
– Wie er zijn aangewezen als apostel, profeet, evangelist, herder en leraar
– Hoe de kerkgeschiedenis (vooral de waarde van de NAR) geïnterpreteerd moet worden [19G]

Met deze autoriteit lijken profeten binnen de NAR op oudtestamentische profeten, die met zoveel gezag spreken dat het niet opvolgen van een ‘profetisch woord’ (bijna) een zonde is. Daarbij is menselijke ervaring – wat iemand denkt te horen van de Heilige Geest – bij de NAR-profeten de leidende factor: wat God via de profeet zegt ís de waarheid. Ervaringen zijn minstens net zo belangrijk als het Woord van God, wat wordt geopenbaard in de Bijbel en door de profeten en apostelen. Hierbij wordt onvoldoende getoetst aan de Bijbel, de traditie en het gezonde verstand. [19H].

---

[1] Dit wordt ook wel streeptheologie genoemd  [BP].

De Bijbelteksten in dit blog zijn ontleend aan de NBV21 © Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap 2021, tenzij anders aangegeven.

Voetnoten

[19] Alblas, Hans. 2022. A Different Breed/ . Second, fully revised edition: How to Relate to the New Apostolic Reformation. Omnicus.
[19G] blz. 67
[19H] blz. 75

[21] Van Roon, A. 1976 De Brief van Paulus Aan de Epheziërs. Uitgeverij C.F. Callenbach B.V.
[21C] blz. 107

[25] Van den Berg, MR. 1981. De brief aan de Efeziërs: hoofd en lichaam. Buijten & Schipperheijn
[25C] blz. 77

[32] Gosseling, Bernd Jan. 2024.  ‌“Gods stem verstaan, de verschillende visies”  <www.bjenmir.nl/om-overna-te-denken/gods-stem-verstaan-de-verschillende-visies>. Bezocht op 3 mei 2024.

[33] Geuze, M.D. 2004. Profetie: onmisbaar voor de christelijke gemeente. Gideon.
[33A] blz. 102-103

[34] Storms, Sam. 2017. God in ons midden: De gaven van de Geest in de praktijk. Haarlem: Arrowz
[34A] blz.108
[34B] blz. 97

Vorige keer heb ik benoemd dat binnen de New Apostolic Reformation (NAR) het ambt van apostel als onmisbaar wordt gezien voor de kerk in de eenentwintigste eeuw. Dat kan vragen oproepen: zijn er nog apostelen? En als er apostelen zijn, wat is dan hun taak en functie? Heeft de NAR gelijk dat er apostelen moeten zijn? Daar kijk ik in dit blog naar.

Apostelen volgens protestante theologen
Theologen met een hervormde of gereformeerde achtergrond geven de volgende kenmerken van een apostel:
– heeft Jezus met eigen ogen gezien
– is een oor- en ooggetuige van de boodschap over Jezus’ daden, dood en opstanding
– is door Jezus Zelf uitgekozen en geroepen [21A].
Voor het gemak gaan sommige theologen er vanuit dat dit ook geldt voor apostelen die later zo werden genoemd, zoals Barnabas, Jakobus, Andronikus en Justus[1] [22A]. Over Barnabas’ apostelschap is weinig discussie, waarschijnlijk omdat de Heilige Geest hem duidelijk aanwees als afgezant (samen met Paulus, in Handelingen 13). Rond Romeinen 16 is er discussie omdat het vers technisch op twee juiste manieren vertaald kan worden. Bij de ene wijze van vertalen worden deze personen hoog geacht door de apostelen, bij de andere manier van vertalen zijn ze apostelen [23]. Het blijkt dat door mensen die vertaalkeuze wordt aanvaard die past bij hun standpunt over apostelen. 

Het is duidelijk dat als je in een definitie zegt dat een apostel Jezus zelf gezien moet hebben er nu geen apostelen meer zijn: alle ooggetuigen van Jezus’ optreden op aarde zijn al lang geleden overleden! Maar zo’n definitie neerleggen is een makkelijke manier om het ‘apostelvraagstuk’ op te lossen. De Bijbel zegt namelijk niet letterlijk dat een apostel Jezus moet hebben gezien. Soms wordt als argument Efeziërs 2:19-20 aangehaald: Zo bent u dus geen vreemdelingen of gasten meer, maar burgers, net als de heiligen, en huisgenoten van God, gebouwd op het fundament van de apostelen en profeten, met Christus Jezus zelf als de hoeksteen. Het argument is dan: aangezien de kerk nu ‘gebouwd’ is, zijn er geen apostelen meer nodig. Maar wat betekent deze bouw, en wat is een apostel?

Het zelfstandig naamwoord apostolos betekent ‘afgezant, bode, vertegenwoordiger, apostel’. Op zichzelf zegt het woord niets over de aard van het werk van deze bode en geeft het geen informatie over de zender. In de loop van het Nieuwe Testament vindt er een ontwikkeling plaats in de betekenis van het woord. Als de discipelen tijdens Jezus’ leven apostelen worden genoemd, dan is hieraan een duidelijke opdracht gekoppeld om op dat moment met Zijn autoriteit te handelen. Jezus roept Zijn leerlingen in Matteus 10:1 bij elkaar en geefthun de macht om onreine geesten uit te drijven en alle zieken te genezen. In vers 2 worden de leerlingen, die nu met de autoriteit van Jezus bekleed zijn, apostelen genoemd, en vanaf vers 5 krijgen ze een duidelijk omschreven opdracht hoe ze Jezus moeten vertegenwoordigen. Zender, boodschap en autoriteit worden nauwkeurig omschreven en maken tijdelijk apostelen (gezondenen door Jezus) van de discipelen. Na terugkeer van deze missie zijn de apostelen weer ‘gewoon’ discipelen.
Na Jezus’ dood, opstanding en hemelvaart verandert de aard van het apostel-begrip. De discipelen worden getuigen en vertegenwoordigers van de opgestane Heer, met als doel de verkondiging van het evangelie ‘tot aan de einden der aarde’. Jezus als zender en de verkondiging van het evangelie als boodschap zijn zo vanzelfsprekend dat het woord apostel een eigen betekenis krijgt waarin zender en doel al inbegrepen zijn.

Omdat verkondiging van het evangelie en gemeentestichting een belangrijk doel was van de apostelen uit Handelingen, denken sommige theologen dat de apostel en de verkondiger van het evangelie uit Efeze 4 dezelfde taak hadden. Het enige verschil tussen hen is dat de apostelen Jezus wel hadden gezien, maar de verkondigers niet. Volgens die gedachtegang zijn evangelisten dus de natuurlijke opvolgers van de apostelen ([21B], [24], [25A]). Dit opvolgen wil niet zeggen dat evangelisten hetzelfde gezag hebben als de apostelen van Jezus; deze hadden gezag in de gemeente van Jeruzalem en sommigen schreven één of meer Bijbelboeken. Evangelisten hebben dit gezag niet en schrijven geen toevoegingen aan de Bijbel. Evangelisten hebben wel dezelfde gaven en roeping om kerken te stichten en om mensen tot bekering te brengen. Vanuit dit standpunt gezien zijn er nu geen apostelen meer, maar wel mensen die van de Heilige Geest vergelijkbare gaven krijgen.

Zo wordt het ‘apostelprobleem’ teruggebracht naar de taak van een apostel: in de protestante visie zijn er wel mensen met dezelfde gaven als een apostel, maar geen mensen die hetzelfde gezag hebben als de Bijbelse apostelen. Om die reden wordt een brenger van het evangelie een ‘evangelist’ of ‘zendeling’ genoemd, maar geen ‘apostel’. Hiermee wordt een probleem met Efeziërs 2 vermeden.
Zou een protestante kerk een evangelist of zendeling de titel ‘apostel’ geven, dan leidt dit (mogelijk) tot gefronste wenkbrauwen bij anderen, maar een echt probleem is het niet. Sterker nog, de Rooms-katholieke Kerk en de Oosters Orthodoxe Kerk hebben een aantal zendelingen na hun dood de titel van apostel gegeven vanwege hun evangelisatie onder onbereikte volken en hun kerkstichtende werk. Zo zijn er de Twaalf Apostelen van Ierland en de Heilige Francis Xavier, de apostel van India en Japan [26].

Apostelen volgens de NAR – en tegenargumenten
Volgens de NAR moet het ambt van apostel hersteld worden. Het ambt van een apostel is fundamenteel voor de kerk en “geen kerk heeft een gebalanceerd en zuiver fundament zonder dat er het ambt van apostel en profeet aanwezig zijn.”
In de loop van de jaren is binnen de NAR de visie op apostelen uitgebouwd en uitgebreid. Inmiddels zijn er vier verschillende types apostelen, elk met een andere taak en bevoegdheid. Er zijn verticale apostelen, die aan het hoofd van een ‘apostolisch netwerk’ staan; horizontale apostelen, die aan het hoofd staan van een groep apostelen; apostelen met een dubbele gave zoals een apostel-profeet (hyphenated apostles). Als vierde zijn er marktplein-apostelen, die vooral buiten de kerk werkzaam zijn. [19E]. Het zal duidelijk zijn dat deze indeling nergens in de Bijbel te vinden is.
De NAR is het op één punt volledig eens met de protestante visie: hedendaagse apostelen hebben niet het recht om boeken aan de Bijbel toe te voegen.

Het is moeilijk om (online) artikelen en boeken te vinden waarin argumenten staan om aan te nemen dat er nu nog mensen met apostolisch gezag zijn. 
Eén argument is het volgende:
Wanneer je stelt dat apostelen en profeten alleen in de eerste eeuw na Christus in de kerk actief waren, negeer je de zin die begint in Efeze 4:11, waar staat: totdat wij allen samen door ons geloof en door onze kennis van de Zoon van God een eenheid vormen, de eenheid van de volmaakte mens, van de tot volle wasdom gekomen volheid van Christus.
Er zullen maar weinig Christenen zijn die beweren dat het Lichaam van Christus deze staat van perfectie al heeft bereikt. En daarom is er, volgens de NAR, nog steeds behoefte aan apostelen en profeten. Dit verklaart waarom God zegt dat dat het fundament van de Kerk  de ‘apostelen en profeten zijn, waarbij Jezus Christus zelf de hoeksteen is’ (Efeziërs 2:20) [27]

De vraag is of deze interpretatie van Efeze 4 juist is. Hebben we inderdaad nog apostelen nodig om de genoemde perfectie te bereiken? Het blijkt dat Wagner alleen staat in deze visie op Efeze 4.

Van den Berg [25B] belicht één kant van de algemene theologische visie op dit stuk, als hij schrijft: “Met welke bedoe­ling heeft Christus die gaven gegeven? Hij heeft dat gedaan om de heiligen toe te rusten tot dienstbetoon, tot diaconaal werk, tot opbouw van het lichaam van Christus. De activiteit van de gaven moet resulteren in de activiteit van de gemeenteleden en wel hierin, dat ze elkaar dienen. Dat is de enige manier waarop het lichaam van Christus echt gebouwd wordt. […]
Wat Paulus hier zegt, is ook uitermate belangrijk. Er zijn heel wat christenen die de gaven die Christus gegeven heeft, alleen maar gebruiken voor zichzelf. Ze koesteren er alleen zichzelf in. Ze laten zichzelf er om zo te zeggen door vetmesten. En daarmee basta. […]
De gemeente van Christus is geen bedrijf waar kistkalveren worden vetgemest. Zulke kalveren zitten in geïsoleerde hokjes. Daar worden ze vetgemest. Maar ze kunnen er verder niets mee doen. Ze leren hun spieren en capaciteiten niet ontwikkelen. Daar is geen ruimte voor. […]
Maar dat gaat vierkant tegen Christus’ bedoeling in. Hij wil van de heiligen geen kist-christenen maken. Hij wil hen toerusten tot diaconaal werk. Hij wil dat ze de wanden van hun privé-bestaan doorbreken en erop uit gaan om anderen te dienen. Hij wil dat ze datgene wat ze zelf ontvangen hebben, delen met anderen en dat ze hun gaven en capaciteiten ten nutte van anderen aanwenden.
[…]
Het is belangrijk goed op het woordje ’allen’ te letten. Het is essentieel voor wat de Schrift over de gemeente te zeggen heeft. Alleen als men allen, gezamenlijk, actief is en elkaar wederzijds stimuleert in dienstbetoon, bereikt de gemeente de eenheid van het geloof en van de kennis van Christus. Dan komen er geen grote tegenstellingen binnen de gemeente wat betreft de geloofskennis. Alleen dan wordt de gemeente als geheel volwassen en blijft ze niet in haar groei steken, maar komt alles wat Christus te bieden heeft, binnen haar bereik. Hoe meer gemeenteleden zich daaraan onttrek­ken, zich van de anderen isoleren als kistkalveren en alleen maar voor zichzelf geloven, des te meer zakt de gemeente beneden het ni­veau dat Christus voor haar gesteld heeft en des te onvolwassener is ze.”

Floor [22B] trekt eenzelfde conclusie als Van den Berg: “Samen vattend: de schrijver wil met deze woorden duidelijk maken dat groei naar de volheid een groei naar de eenheid is. Hoe meer het lichaam naar het hoofd toegroeit hoe dichter de leden van het lichaam bij elkaar zijn in een eenheid van geloof en kennis. Hier ligt het geheim van ware geestelijke eenheid waartoe de apostel zijn lezers in 4,3 had opgeroepen.”

Het blijkt in Efeze 4:12-13 dus niet te gaan om een ambt dat mensen voor moet gaan in het bereiken van de volheid, zoals Wagner zegt. De boodschap van deze verzen is dat iedere individuele gelovige moet groeien om dienstbaar te zijn aan elkaar en aan het lichaam van Christus. Daardoor groeit het lichaam en is er onderlinge eenheid.

Niet alleen Wagner, ook Eckhart maakt zich sterk voor hedendaagse apostelen. Hij speelt met woorden om de aanwezigheid van hedendaagse apostelen tot een noodzaak te maken. Hij maakt onderscheid tussen het apostel-zijn en een apostolische missie, of apostolische dimensie. De apostolische missie is dat de Kerk gezonden is door Christus om het evangelie te verkondigen en kerken te stichten. Alle christenen hebben een ‘apostolische geest’, wat wil zeggen dat er een besef is van gestuurd zijn door Jezus en een focus op het uitvoeren van het Zendingsbevel. In zijn hele boek gebruikt Eckhard de termen apostel en apostolisch de ene keer voor ‘zendeling\evangelist’ en de andere keer voor ‘iemand met apostolisch gezag zoals de twaalf apostelen’. Dit maakt onduidelijk waar de grens ligt. Het grote verschil is dit: het apostel-zijn is gereserveerd voor mensen die zich  door de Heilige Geest geroepen voelen (!) als apostel. Deze mensen hebben een uitgebreidere taak [42].

Alblas vat het woordenspel van Eckhard goed samen, met de volgende uitleg :
Apostolische mensen zijn christenen die apostolische bediening ondersteunen en eraan deelnemen, maar zelf geen daadwerkelijke apostelen zijn. Apostolische mensen werken samen met apostelen om de verlorenen te bereiken via dynamische uitreiking, het stichten van kerken en het koesteren van geloofsgemeenschappen. 
Apostolische kerken zijn kerken die moderne apostelen erkennen en zich verbinden met verschillende vormen van apostolische bediening. Ze zijn actief betrokken bij het verspreiden van het evangelie en het opbouwen van geloofsgemeenschappen.
De apostolische beweging is de wereldwijde activering van apostelen en apostolische mensen door de Heilige Geest. Ze komen samen als onderdeel van een grote opwekking op aarde en zijn betrokken bij wat God vandaag de dag doet [19F].

Inhoudelijk geeft Eckhard maar één argument waarom er nog apostelen moeten zijn. Dit argument is gebaseerd op Handelingen 1:15-26, waarin de lege plek van Judas Iskariot wordt ingevuld door de benoeming van Mattias als apostel. Het belangrijkste deel van de redenatie berust op het citaat uit Psalm 109:8 in Handeling 1:20. In Handelingen 1:20 staat: In het boek van de Psalmen staat namelijk geschreven: “Laat zijn woonplaats een woestenij worden en laat niemand daar meer verblijven.” En ook: “Laat een ander zijn taak overnemen.”

In Psalm 109:8 staat: Dat zijn dagen geteld zijn, een ander zijn ambt overneemt.

Op basis van deze verzen schrijft Eckhard dat de discipelen bijeen kwamen om de vacature op te vullen die was achtergelaten door Judas Iskariot. Ze handelden op basis van het profetische woord van David in de Psalmen. Let op – zegt Eckhard – dat het profetische woord, zoals geciteerd in Handelingen 1:20, deze bediening als een ambt identificeert. De betekenis van het profetische woord was daarom dat een ander het vacante ambt moest vervullen. Het is de wil van God dat iemand het ambt van apostelschap van generatie op generatie vervult. Mensen sterven, maar ambten blijven bestaan. Dit geldt zowel in de seculiere wereld als in de Kerk, vergelijkbaar met het ambt van president van de Verenigde Staten. Als de president sterft, sterft het ambt niet met hem; iemand anders neemt zijn plaats in. Hetzelfde geldt voor het ambt van apostelschap. Hoewel de vroege apostelen zijn gestorven, blijft het ambt van apostelschap tot op de dag van vandaag bestaan. Een ambt is een positie van gezag, plicht of vertrouwen die aan een persoon wordt gegeven. De persoon in het ambt moet de taken van het ambt trouw uitvoeren. De apostel is een ambtsdrager van de Kerk. Als ambtsdrager heeft de apostel taken en functies uit te voeren. Het is altijd de wil van God geweest dat dit ambt van generatie op generatie wordt uitgeoefend. Het was nooit Zijn wil dat het vacant zou zijn, nog steeds volgens Eckhard [28].

De vraag is: heeft hij gelijk? Is het apostelschap een ambt dat steeds opnieuw vervuld moet worden?
In Psalm 109 is in de gangbare Nederlandse vertalingen inderdaad sprake van een ambt. Dit woord is een vertaling van een Hebreeuws woord dat ‘ordening aanbrengen’ of ‘de leiding hebben’ betekent. Maar hoe zit dat in Handelingen 1? Is het feit dat er in de door Eckhard geciteerde vertaling (The New King James Version) gesproken wordt van een ‘ambt’ het bewijs dat er sprake is van het ‘doorgeven van het stokje’ van de ene apostel naar de andere? Als je verschillende vertalingen van Handelingen 1:20 in het Engels vergelijkt, dan zie je dat het woord office (ambt) ook op heel andere manieren vertaald wordt [30].

Ook in het Nederlands wordt Handelingen 1:20 in verschillende vertalingen anders weergegeven:
– In het boek van de Psalmen staat namelijk geschreven: “Laat zijn woonplaats een woestenij worden en laat niemand daar meer verblijven.” En ook: “Laat een ander zijn taak overnemen.” (Handelingen 1:20 NBV’21)

– Want er staat geschreven in het boek van de Psalmen: Laat zijn woonplaats woest worden en laat er niemand zijn die daarin woont. En: Laat een ander zijn ambt als opziener nemen. (Handelingen 1:20 HSV)

– Want er staat geschreven in het boek der Psalmen: Zijn plaats worde woest en er zij niemand, die erop woont, en: Een ander neme het opzicht, dat hij had. (Handelingen 1:20, NBG’51)

De NBV’21 spreekt van een taak, niet van een ambt. In de HSV wordt er gesproken van ambt als opzichter. De NBV’51 gebruikt het woord ambt niet, maar spreekt van het opzicht hebben. Het woord dat in de NBV’21 wordt vertaald als taak is het Bijbels Griekse ἐπισκοπή (episkopē). Dit is afgeleid van het werkwoord episkeptomai, dat onder andere de betekenis heeft van oppassen op, verzorgen, toezicht houden, inspecteren, de zieken verzorgen. [31]  In 1 Timoteüs 3:1 wordt het uitvoeren van deze taak  ‘leider van de gemeente’ (NBV), het ambt van opziener (HSV) of het opzienersambt (NBG’51) genoemd. Het is iemand die de plaatselijke gemeente leiding geeft. Mensen kunnen naar deze taak streven of verlangen; het is dus een taak die door meerdere mensen gedaan kan worden, zolang ze aan de kwalificaties voldoen (1 Timoteüs 3:2-7).

Er zijn dus duidelijke argumenten tegen het idee van de NAR over apostelen. Efeze 4 geeft geen aanwijzing dat er apostelen moeten zijn om kerk te leiden zodat deze zal groeien. Het gaat om individuele groei en onderling dienstbetoon wat leidt tot externe groei en eenheid, waardoor Christus’ doel met zijn Kerk wordt bereikt. Ambten kunnen dit opstarten, maar de uitvoering en verantwoordelijkheid ligt bij elke gelovige.
Mattias werd toegevoegd werd aan de apostelen (Handelingen 1:26) en hij kreeg een taak die -onder andere-  het toezichthouden op de gemeente inhield. Er was er op dat moment maar één: de gemeente in Jeruzalem. De toezichthoudende taak op een plaatselijke gemeente kon later, toen er meer gemeenten waren, ook door anderen gewenst en gedaan worden (1 Timoteüs 3). Het aanwijzen van Mattias als apostel is daarmee geen bewijs voor een voorgaande lijn van apostelen door de eeuwen heen.

Problemen met hedendaags apostelschap
Zoals hierboven genoemd: het gevoel “geroepen te zijn tot apostel” bepaalt of iemand een apostel is. Blijkbaar moet iedere gelovige door een apostel ‘geactiveerd worden’ voordat deze zich als gezondene kan inzetten; de ene apostel kiest dus de volgende. Waar is dan de roeping door God?
Wagner geeft een uitgebreidere omschrijving voor het (h)erkennen van een apostel: een apostel wordt herkend op basis van (Goddelijke) openbaring, door opleiding en door de vruchten die ze voortbrengen. Deze erkenning van een apostel moet plaatsvinden door het lichaam van Christus doordat zij ziet dat iemand de geestelijke gave en autoriteit als apostel ontvangen heeft. Ook hier zie je dat openbaring en erkenning door mensen een belangrijke rol speelt om apostel te zijn [29]

Samengevat is de basis voor mensen met apostolisch gezag in de hedendaagse kerk niet geworteld in een algemeen aanvaarde uitleg van de Bijbel, maar vooral in gevoel en erkenning van mensen. Dat is een smalle basis met veel risico voor zo’n hoge positie.

[1]  Handelingen 14:4; Romeinen 16:7; Galaten 1:9

De Bijbelteksten in dit blog zijn ontleend aan de NBV21 © Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap 2021, tenzij anders aangegeven.

Voetnoten

[19] Alblas, Hans. 2022. A Different Breed/ . Second, fully revised edition: How to Relate to the New Apostolic Reformation. Omnicus.
[19E] blz. 39-40
[19F] blz. 34

[21] Van Roon, A. 1976 De Brief van Paulus Aan de Epheziërs. Uitgeverij C.F. Callenbach B.V.
[21A] blz. 107
[21B] blz. 107
[21C] blz. 107

[22] Floor, L. 1995. Efeziërs: Eén in Christus. Kok
[22A] blz. 152
[22B] blz. 153-157

[23] Centrum voor Bijbelonderzoek. Z.j. “Romeinen 16:7”. Internetversie Studiebijbel.  < https://online.studiebijbel.nl&gt; . Bezocht op 29 augustus 2017

[24] Bruce, F. 1993. The epistles to the Colossians, to Philemon, and to the Ephesians. William B Eerdmans Publishing Company. Blz. 346-347.

[25] Van den Berg, MR. 1981. De brief aan de Efeziërs: hoofd en lichaam. Buijten & Schipperheijn
[25A] blz. 77
[25B] blz. 79-81
[25C] blz. 77

[26] ] Christianity Stack Exchange. 19-08-2021. “Are There Any Denominations That Believe in Contemporary Apostles, and If So, How Is a Person Called to Be an Apostle according to Them?” <christianity.stackexchange.com/questions/84590/are-there-any-denominations-that-believe-in-contemporary-apostles-and-if-so-ho>. Bezocht op 30 april 2024.

[27] C. Peter Wagner. 2000. Apostles and Prophets: the foundation of the Church. Baker Books. (e-book zonder paginanummers).

[28] ] Eckhardt, J. 2017. Moving in the Apostolic. Chosen Books. (e-book zonder paginanummers).

[30] Bible Hub. Z.j. “Acts 1:20 – Matthias Replaces Judas.”  <biblehub.com/acts/1-20.htm.>  Bezocht op 30 april 2024.

[31] Blue Letter Bible. 2024. “G1984 – episkopē – Strong’s Greek Lexicon (kjv)”. <www.blueletterbible.org/lexicon/g1984/kjv/tr/0-1> . Bezocht op 30 april 2024.

[42] Leven Met God En de Bijbel. 2 oktober 2023. “NAR-Woorden in the Passion Translation.” <levenmetgodendebijbel.nl/nar-woorden-the-passion-translation/>. Bezocht 6 mei 2024.

In de voorbereiding van de cursus vroegen de oudsten mij om aandacht te besteden aan vier onderwerpen:
– Uitdiepen van het jaarthema ‘Leven als Jezus’
– De Bijbelse visie op genezing
– De New Apostolic Reformation (NAR)
– Het welvaartsevangelie

De eerste twee onderwerpen zijn de afgelopen weken besproken. Van deze onderwerpen wist ik al iets, maar van de NAR bijna niets. En nadat ik hier in de cursus over had verteld, was de eerste vraag die ik kreeg: ‘waarom heb je dit onderwerp besproken?’ Daarom begin ik met een overzicht van de NAR en met de reden waarom dit relevant is in de Pinkstergemeenten.

Wat is de New Apostolic Reformation?
De New Apostolic Reformation is geen kerk of organisatie, maar een verzamelnaam voor een groep die ideeën heeft rondom leiding in en taken en het doel van christelijke gemeenten. Kerkgenootschappen die het woord ‘Apostolisch’  in hun naam hebben, hoeven daarom niets met de NAR te maken te hebben. En andersom: in gemeenten die zich een evangelische of pinkstergemeente noemen, kunnen de gedachten van de NAR volop aanwezig zijn. Voor de leesbaarheid van dit stuk, worden kerken waarin dit gedachtegoed aanwezig is, NAR-gemeenten genoemd.
Termen die erg dicht tegen de NAR aan liggen zijn Kingdom Now, Dominion Theology, Third Wave, Latter Rain, Joel’s Army, Manifest Sons of God en Charismatic Renewal . Binnen het gedachtegoed van de NAR zijn ideeën uit al deze stromingen terug te vinden, al vermijdt de NAR ook een aantal dwalingen die bij eerdere bewegingen op de voorgrond stonden.

C. Peter Wagner, grondlegger van de NAR
Wie New Apostolic Reformation zegt, zegt C Peter Wagner (1930– 2016). Hij is de grondlegger van de NAR en schrijver van diverse boeken over apostelen, profeten en de toekomst van de kerk. Na vijftien jaar zendeling geweest te zijn in Bolivia, werd Wagner professor in kerkgroei aan het Fuller Theological Seminary. In die tijd maakte hij een sterke verandering in zijn geloof(sbeleving) door.
Oorspronkelijk moest hij niets van de Pinkstergemeente hebben. Vanaf 1970 gaat Wagner de ‘technische principes van kerkgroei’ bij Pinkstergemeenten bestuderen, en onder invloed van John Wimber gaat hij zich verdiepen in de profetische bediening, goddelijke genezing en bevrijding van demonen. Hierdoor verandert hij van gedachten rondom de Pinksterkerken. Later voegt hij aan zijn aandachts- en lesgebieden geestelijke oorlogsvoering (Spiritual Mapping) en gebedsevangelisatie toe. Vanaf ongeveer 1995 wordt een Nieuwe Apostolische Reformatie hét brandpunt van Wagners werk. Hij ziet dit als een beweging die minstens net zo belangrijk is als de Protestante Reformatie van begin 16^e eeuw (o.a. Maarten Luther, Johannes Calvijn). [19A]‌

Kernwaarden van NAR-gemeenten
De kerken die het gedachtegoed van Wagner hebben overgenomen delen een vijftal ‘kernwaarden’. Verder is er een onderliggende filosofie die de koers van de kerk bepaald.

De vijf gemeenschappelijke kernwaarden zijn [19B]:
1. Absolute theologische normen. Hoewel de NAR-gemeenten zich in hun organisatie en uitdrukking cultureel aanpassen (of rekening houden met de context), geloven ze in absolute waarden. Ze zijn het eens over de kern van hun theologie. De lijst met absolute waarden wordt bewust zo kort mogelijk gehouden (*).
2. Op de buitenwereld gerichte ecclesiologie[1]: een sterke nadruk op het bereiken van de verloren zielen.
3. Optimistische eschatologie[2]: spirituele overwinningen zullen de spirituele nederlagen blijven overtreffen.
4. Relationele organisatie: vertrouwde individuen komen in de plaats van formeel vastgelegde bestuursstructuren.
5. Vertrouwde leiders. Individuen krijgen meer autoriteit, waardoor ze met een duidelijke visie en grote creativiteit kunnen leiden.

(*) Drie absolute theologische waarden van de NAR-gemeenten zijn:
a. De Bijbel is waar en vormt de basis voor goed en juist handelen (normatief). Het is de absolute autoriteit voor geloof en praktijk.
b. Jezus Christus is God en Heer.
c. Naar de hemel of de hel gaan hangt af van iemands individuele relatie met Christus.

Drie morele niet-onderhandelbare punten zijn:
d. Menselijk leven begint bij de conceptie.
e. Homoseksualiteit is een zonde tegen God.
f. Buitenhuwelijkse heteroseksuele relaties zijn ook zonde.

Filosofie van NAR-gemeenten
De onderliggende filosofie van de NAR is gebaseerd op twee belangrijke aannames [19C]. De ene is ecclesiologisch, de andere eschatologisch.

Ecclesiologisch is de erkenning van het ambt van de apostel binnen de NAR fundamenteel.
De eschatologische aanname is dat we in de eindtijd leven en dat er een laatste oogst – een wereldwijde opwekking waarbij velen zich bekeren – zal voor de wederkomst van Christus. Om klaar te zijn voor deze laatste episode van de wereldgeschiedenis, is volgens de filosofie van de NAR het ‘herstel van de vijfvoudige bediening’ absoluut vereist.

De vijfvoudige bediening
Als het gaat om leiding in de kerk, dan wordt er geregeld gesproken over de zogenoemde ‘vijfvoudige bediening’. Deze term is gebaseerd op een gedeelte uit Efeziërs 4:
Aan ieder van ons is genade geschonken naar de maat waarmee Christus geeft. Daarom staat er: ‘Toen Hij opsteeg naar omhoog, voerde Hij gevangenen mee en schonk Hij gaven aan de mensen.’ ‘Hij steeg op’ – wat betekent dat anders dan dat Hij ook is afgedaald naar wat lager ligt, naar de aarde? Hij die is afgedaald is dezelfde als Hij die opsteeg, tot boven de hemelsferen, om alles met zijn aanwezigheid te vullen. En Hij is het die zowel apostelen heeft aangesteld als profeten, zowel verkondigers van het evangelie als herders en leraren, om de heiligen toe te rusten voor het werk in zijn dienst. Zo wordt het lichaam van Christus opgebouwd, totdat wij allen samen door ons geloof en door onze kennis van de Zoon van God een eenheid vormen, de eenheid van de volmaakte mens, van de tot volle wasdom gekomen volheid van Christus. Dan zijn we geen onmondige kinderen meer die stuurloos ronddobberen en met elke wind meewaaien, met wat er maar verkondigd wordt door mensen die tot alles in staat zijn wanneer ze anderen listig en doortrapt op een dwaalspoor willen brengen. Dan zullen we, door ons aan de waarheid te houden en elkaar lief te hebben, samen volledig toegroeien naar Hem die het hoofd is: Christus. Vanuit dat hoofd krijgt het hele lichaam samenhang, en wordt het ondersteund en bijeengehouden door alle gewrichtsbanden. Ieder deel draagt op eigen wijze bij tot de groei van het lichaam, dat zo zichzelf opbouwt door de liefde. (Efeziërs 4:7-16).

Op basis van de verzen 11-13 in Efeziërs 4 stelt de NAR dat er in een gemeente vijf verschillende bedieningen aanwezig moeten zijn: apostelen, profeten, verkondigers van het evangelie / evangelisten, herders en leraars.
Over de laatste drie, evangelist, herder en leraar, is in de volle breedte van de kerk weinig discussie. Iedereen erkent dat er nog steeds mensen geroepen worden om Gods gemeente te dienen als evangelist (of zendeling), herder en/of leraar. Theologische universiteiten, scholen en cursussen leiden mensen op voor deze drie taken.
Met de taken van apostel en profeet ligt het anders. Vooral traditionele kerken zeggen dat er geen apostelen en profeten meer zijn. In evangelische kerken en pinkstergemeenten zijn de meningen verdeeld.

Binnen de NAR zijn in de afgelopen decennia de ambten van de evangelist (jaren 1950), predikant (jaren 1960), leraar (jaren 1970), profeet (jaren 1980) en tenslotte apostel (jaren 1990) ‘hersteld’. De NAR ziet zichzelf als de ‘nieuwe wijnzak’ van God. De erkenning van de apostel is de voltooiing ervan en een vereiste voor het ontvangen van speciale kracht (vaak zalving genoemd). Deze zalving zou noodzakelijk zijn voor de buitengewone dingen die de generatie in de eindtijd volgens Gods roeping moet doen.

Doel van de NAR
De doelstelling van de NAR is om de diverse denominaties (kerken en christelijke groepen) samen te voegen tot één wereldwijde kerk die aan het eind de duivel zal overwinnen. Daarbij zullen deze denominaties de normen en waarden van de NAR moeten aanvaarden. De NAR onderwijst dat de Here Jezus zal terugkomen, de tweede wederkomst, maar ze geloven niet in een opname van de gemeente voor de verdrukking. Vanuit de NAR leert men dat de Here Jezus pas terug kan komen nadat de gelovigen de aarde onder hun controle hebben gekregen [20].

‌Waarom spreken over de NAR?
De Pinkstergemeente Jozua is lid van de Vereniging van Pentecostale en Evangelische Gemeenten (VPE).

De VPE is een geloofsgemeenschap van plaatselijke gemeenten die zich committeren om met elkaar het goede nieuws van de verlossing door Jezus Christus aan alle mensen bekend te maken door woord en daad en vanuit de kracht van de Heilige Geest. Zij wil daarin de volgende kenmerken nastreven: betrouwbaarheid in dienstbetoon, balans in Woord en Geest en betrokkenheid bij elkaar en de maatschappij waarin we leven. (https://vpe.nl/dit-zijn-wij/)

In 2016 is er in de VPE een hevige discussie geweest over de organisatie en de wijze van leiding binnen de aangesloten gemeenten. In deze discussie stonden voorstanders van het NAR-gedachtegoed tegenover leden die dit afwezen. Uiteindelijk heeft de VPE niet voor de NAR gekozen, maar dit geeft wel aan dat het gedachtegoed breed leeft. Ideeën uit de NAR kunnen ‘zomaar’ opduiken binnen de PG Jozua. Kennis van de NAR nodig is om een juiste keuze te kunnen maken. Daarom kijken we volgende week uitgebreid naar wat de NAR leert over apostelen, profeten en andere zaken.

---

[1] Ecclesiologie is de studie van de kerk, met name haar oorsprong, structuur, functies, doel, en relaties met de gelovigen en de wereld. Het houdt zich bezig met de theologische en organisatorische aspecten van kerken en religieuze gemeenschappen.

[2] Eschatologie is het deel van de theologie dat zich bezighoudt met de eindtijd, inclusief zaken zoals het einde van de wereld, het laatste oordeel, de wederkomst van Christus, de opstanding van de doden, en het lot van zielen na de dood.

De Bijbelteksten in dit blog zijn ontleend aan de NBV21 © Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap 2021, tenzij anders aangegeven.

Voetnoten
[19] Alblas, Hans. 2022. A Different Breed/Second, fully revised edition: How to Relate to the New Apostolic Reformation. Omnicus.
[19A] blz. 29-31
[19B] blz. 33
[19C] blz. 32-33

[20] Hobé, Jos 2016 “De New Apostolic Reformation – Rejoice Now.” Rejoicenow.nl. <www.rejoicenow.nl/rejoicenow.nlde-new-apostolic-reformation/> Bezocht op 3 Mei 2024.